Tarihi Değerler

Çelebi Mehmet (Medrese Önü) Camii

Merzifon Cumhuriyet Caddesi ile Camii Cedit Mahallesi’nde, aynı addaki medresenin yanındadır. 1427’de Çelebi Mehmed’in oğlu Sultan II. Murat tarafından yaptırılmıştır.

Dikdörtgen plân şemasına sahiptir. Üzeri ahşap tavanlı ve kiremit örtülüdür. Üst örtüyü iç mekanda iki sıra halinde konmuş ahşap direkler taşımaktadır. Direklerin üzerindeki kalın ağaç kirişler bütün tavanın mihrap duvarın dikey olarak üç bölüme ayırır. Caminin, birisi kuzeyde diğer ikisi doğu ve batı kenarlarda olan üç kapısı bulunmaktadır. Bunlardan doğu kenardaki kapının kanatları ahşap oymacılığı bakımından oldukça güzeldir.

Caminin bütün tavanı, Merzifon’daki diğer ahşap tavanlı camilerde olduğu gibi aşı boyaları ile bezemeliyken yapılan tamirlerde tavan değiştirildiğinden sadece eski kirişler üzerinde pek az süsleme örneği kalmıştır.

Sofular Camii

Merzifon Sofular Mahallesi’ndedir. Cami, Türbe ve çeşmeden ibarettir. Yapılış tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur, ancak yapı üslubu bakımından 15. yüzyıl sonu ve 16. yüzyılın başlarında yapıldığı tahmin edilmektedir.

Tek kubbeli mescitlerden olan eserin plânı, kuzeydeki üç bölümlü son cemaat yeri ile birlikte dikdörtgen plan meydana getirmektedir. Kare plândaki ibadet mekânının duvarları bir sıra kesme taş, arası üç dört sıra tuğla dizisiyle almaşık teknikte yapılmış olup kubbe kasnağı dahil örtüye kadar aynı sistemde bezenmiştir. Gerek beden duvarları gerekse kubbe kasnağı kirpi saçakla sonuçlanır. Tamamına yakın kısmı yıkılmış iken Vakıflar Genel Müdürlüğünce aslına uygun olarak yeniden restore edilen caminin, kuzey batı köşesinde silindirik tuğla gövdeli minaresinin sadece alt kısmı orijinaldir.

Bozacı Camii

Merzifon İlçesi Gazi Mahbup Mahallesi’nde, Ekin Pazarı denilen yerdedir. Tek kubbeli mescidin 15.- 16. yüzyıllarda yapıldığı tahmin edilmektedir.

Kesme taştan yapılmış beden duvarları, sekizgen kasnaklı ve kiremitle örtülü kubbesi, üç kemerli ve kubbeli son cemaat yeri ile bu yüzyılın tipik eserleri arasında yer almaktadır.

Kara Mustafa Paşa Camii

1666 tarihinde yapılmıştır. Tümüyle dikdörtgen plânda olan asıl ibadet mekânı iki bölümden oluşmuştur. Tek kubbeli ana bölüme, kuzeyde kubbe ağırlığı, üç kemer ve iki paye üzerine bindirilmiş, böylece kuzey duvarı geriye alınarak, mekan boyuna olarak genişletilmiştir. Payeler arasında kalan kısımlardan orta bölüm yarım kubbeli büyük bir niş halinde, yanlar ise birer küçük kubbe ile örtülerek, esas ibadet mekânı ile birleştirilmiştir. Orta kısımdaki nişin yüksekliği yanlara göre daha yüksek tutulmuş ve tek düzelik ortadan kaldırılarak iç mekana değişik bir görünüm getirilmiştir. Asıl ibadet mekanının üzerini örten büyük kubbenin geçişi köşe trompları ile sağlanmıştır.

Dış cephesi, tamamıyla kesme taştan yapılmıştır. İbadet mekanının üzeri büyükçe bir kubbe ile örtülüdür. Sekizgen kubbe kasnağının köşe boşlukları yine sekizgen ağırlık kuleleri ile desteklenmiş ve estetik açıdan bir bütünlük sağlanmıştır.

1900’lü yıllarda sekizgen planda yapılan şadırvanın kalem işi süslemeleri Zileli Emin tarafından yapılmış olup, süslemelerde eski İstanbul tanımlanmıştır.

Çelebi Mehmed Medresesi ve Saat Kulesi

Yıldırım Bayezid’in oğlu Çelebi Mehmed tarafından 1414 yılında yaptırılmıştır.

Selçuklu Medrese mimarisinde olduğu gibi dört eyvanlı ve kare plânlı olarak yaptırılmıştır. Giriş kapısı üzerinde yer alan Saat Kulesi ise Amasya Mutasarrıfı Ziya Paşa tarafından 1865 yılında ilave ettirilmiştir.

Merzifon Bedesteni

Merzifon ilçe merkezinde, Gazi Mahbup Mahallesi’ndedir. Kara Mustafa Paşa Cami’nin hemen doğusunda yer alır. Dikdörtgen planlıdır. Kara Mustafa Paşa Vakfından olup 17. yüzyılda yapılmıştır.

İç mekanda kalın payeleri birleştiren büyük sivri kemerler, dokuz adet kubbeden oluşan üst örtüyü taşımaktadır. Dıştan yapı; bir sıra kesme taş, üç sıra tuğladan oluşan beden duvarlarına sahiptir. Ancak her cephenin orta kesiminde kesme taştan dışa doğru çıkıntı yapmış tonoz örtülü dört adet giriş kapısı mevcuttur. Bu kapılar arasında Bedesteni çevreleyen arasta bulunmaktadır. Üst örtüsü dıştan hemen her bedestende olduğu gibi sekizgen kasnaklı kirpi saçaklı kubbelerle örtülüdür.

XVII. yüzyılda Kara Mustafa Paşa ile altın yıllarını yaşayan Merzifon’un o dönemlerde şehrin çekirdeğini teşkil eden yapılardan birisi olan bedesten, bugün de ticari hayatın odak noktası konumundadır.

Merzifon Taşhanı

Merzifon İlçesi’nde, Bedesten ile karşı karşıya bulunan Taş Han, tipik Osmanlı şehir hanlarından biri olup yapı tekniği ve işçilik itibariyle 17. y.y. karakterini göstermektedir.

Duvarları kesme taş, arasında tuğla hasıllıdır. Dikdörtgen planlı olup iki katlıdır. Yuvarlak kemerli kapısı güney yüzündedir. Avlu kalın kesme taş sütunlu revaklarla çevrilidir. Kuzey cephede revakların önüne yapılmış olan yan yana iki zarif çeşme hanın içine ayrı bir güzellik katmaktadır.

Paşa Hamamı

Merzifon İlçesindedir.Sadrazam Karamustafa Paşa tarafından 1678 yılında yaptırılmış olup, Osmanlı hamam kültürü mimari öğelerinin güzel örneklerinden biridir. Kubbeli soyunmalığı, uzun dikdörtgen şekilli soğukluğu ve sekizgen kasnak üzeri sıcaklığı, kubbe ile örtülüdür.